Sonbahar geldiğinde boğaz, burun ve genel halsizlik şikâyetleri artar. Anadolu mutfağında bu dönem için dört bitki öne çıkar: kekik, adaçayı, ıhlamur ve kuşburnu. Hiçbiri ilaç değil, ama doğru hazırlanırsa mevsim geçişinde iyi bir destek olur.
Kekik: güçlü bir mikrop öldürücü
Kekik, içerdiği timol ve karvakrol adlı iki bileşik sayesinde bitkiler arasında antimikrobiyal etkisi en çok çalışılmış olanlardandır. Kaynar suda ağzı kapalı olarak 5 dakika demlenir. Boğaz için ılıkken gargara da yapılabilir.
Adaçayı: boğazın bitkisi
Adaçayı, ağız ve boğaz iltihaplarında gargara olarak geleneksel bir kullanıma sahiptir. Demlenerek hazırlanır. Ancak adaçayı yüksek dozda ve uzun süre içilmemeli; içerdiği tuyon nedeniyle hamileler, emzirenler ve epilepsi hastaları uzak durmalı. Adaçayı süt salgısını azaltabilir.
Ihlamur: akşamların sakin çayı
Ihlamur çiçekleri terletici ve yumuşatıcı etkisiyle bilinir. Kesinlikle kaynatılmaz, demlenir. Gece yatmadan önce içmek için uygundur.
Kuşburnu: C vitamini deposu
Kuşburnu meyvesi C vitamini açısından çok zengindir, ama C vitamini ısıya duyarlıdır. Kuşburnunu uzun uzun kaynatmak yerine, ezilmiş meyveyi kısa bir süre kaynatıp ardından demlemek ya da geceden ılık suda bekletmek daha iyi sonuç verir.
| Bitki | Kullanılan kısım | Hazırlama | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Kekik | Çiçekli dal | Demle, 5 dk | Yüksek tansiyonda az |
| Adaçayı | Yaprak | Demle, 5 dk; gargara | Hamilelik, emzirme, epilepsi |
| Ihlamur | Çiçek ve yaprakçık | Demle, 5–10 dk | Kaynatılmaz |
| Kuşburnu | Meyve | Kısa kaynat, sonra demle | Uzun kaynatma C vitaminini azaltır |
Ne zaman bitki çayı yetmez?
Üç günden uzun süren yüksek ateş, nefes darlığı, göğüs ağrısı, şiddetli boğaz ağrısı ve yutma güçlüğü bitki çayıyla geçiştirilecek belirtiler değildir. Bu durumlarda vakit kaybetmeden hekime gidin.
Sık sorulan sorular
Kekik çayı tansiyonu etkiler mi?
Yüksek tansiyonu olanlar kekiği dikkatli tüketmelidir. Tansiyon ilacı kullananlar hekime danışmalıdır.
Kuşburnu çayı kaynatılır mı?
Uzun kaynatma C vitaminini azaltır. Kısa kaynatıp demlemek ya da ılık suda bekletmek daha iyidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Yazar, adı geçen AllBio, Apimega ve FitoTea markalarının üreticisi ABT Doğal Ürünler'in kurucusudur.
